Sonraí an Agallaimh

**Catagóir: An tOsnádúr**
Fochatagóir	Cur Síos
Taibhsí	Chonaic Dinny taibhse go mall oíche amháin ina theach agus labhair sé leis. Níor labhair an taibhse ach mhothaigh Dinny uaidh gur ar mhaithe le Dinny é féin a bhí an taibhse ansin. Bhí a fhios aige ag an am cé a bhí ann ach d’imigh an t-eolas uaidh ina dhiaidh.

**Catagóir: Nósanna agus Piseoga**
Fochatagóir	Cur Síos
Nósanna agus Piseoga	Pisreoga ón tseanbhean fosta: An sagart agus an bád. An fear a scaoil an giorria sa chos. pisreoga a d’inis fear as Albain daofa: Giorria a théadh isteach sa teach gach lá. Bhí an clog ar an bhalla ag Dinny agus ar chuid mhór tithe ar an oileán.
Sagairt	Scéal faoi chumhacht an tsagairt, An tAthair Shiels istigh ar an oileán in Inis Bó Finne.

**Catagóir: An Ealaín Bhéil**
Fochatagóir	Cur Síos
Logainmneacha	Oileán Inis Bó Finne agus a logainmneacha: Áit ar chúl an oiléain ar a dtugtar Oileán na Marbh agus scéal faoi chéad bliain ó shin nuair a chuaigh na Sasanaigh isteach. Chuaigh na daoine i bhfolach agus chuir na Sasanaigh ceist ar ghirseach óg amháin a bhí fágtha cá raibh an chuid eile de na daoine. D’inis sí daofa agus bhain siad an ceann di, mharaigh fear eile an fear a mharaigh ise. Tugtar Scoilt na Ribe Ruaidh (gruaig rua a bhí ar an ghirseach), ar an áit ar thit an fear a mharaigh í. Ach maraíodh na daoine uilig ar an oileán.

**Catagóir: An Pobal**
Fochatagóir	Cur Síos
Obair	Roinneadh an talamh i dToraí idir ochtar de chlann Uí Cholla, cur síos ar an obair a rinne siad ar an talamh idir rómhair, leasú agus ag cur phrátaí (pinks, banners agus prátaí gorma). Ag déanamh obair feamnaigh i ndiaidh meáin oíche ar Aoine an Chéasta. Bhí beithígh ag obair acu fosta. Bhíodh obair shéasúrach le déanamh. An dóigh ar thug siad faoin obair. Bhí meascán de ghaineamh agus créafóg sa talamh ar an taobh thoir den oileán, iontach maith le glasraí a fhás. Bhíodh siad ag baint ceilpe fosta agus ag iascaireacht scadáin agus na ngliomach.

**Catagóir: Lonnú agus Cónaí**
Fochatagóir	Cur Síos
Lonnú agus Cónaí	Pisreoga na ndaoine ar an oileán: Chreidtí dá sábhálfá duine, go gcaillfí tú féin. Droch-ádh a bhí ann dá gcastaí bean rua ort ag dul ag iascaireacht. Bhí rud ann a dtugtaí an droch-amharc air.

**Catagóir: An Nádúr**
Fochatagóir	Cur Síos
Oileáin	Rudaí stairiúla faoin oileán: Fuarthas rudaí ar an oileán a thaispeáin go raibh daoine ina gcónaí ar an oileán roimhe: snáthaidí déanta as cnámh, cupáin bheaga as cloch, sligeáin, bró as cloch eibhir. Tá báltaí iarainn ina luí ar an oileán fosta a scaoil na Sasanaigh, a bhí i mbád amuigh ar an fharraige, isteach ar mhuintir an oileáin mar spórt. Tá triúr acu ann. Tháinig mianach isteach ar an taobh thoir den oileán fosta sna scoilteanna i 'Scoilt an Chládaigh Fhuil / Aoil ?', bhí na daoine á choinneáil amuigh le maidí go dtí gur aithin siad cad é a bhí ann, ansin rith siad ar shiúl. Phléasc sé an tráthnóna sin ach níor déanadh scrios mór den oileán ach briseadh rudaí istigh ar an tír mór. Chroith sé achan teach ar an oileán agus briseadh cuid mhór rudaí. Phléasc sé poll mór sa talamh. Bhí mianach maighnéadach ann ina dhiaidh sin, cosúil le currach leis an béal buailte faoi, bhí sé sin iontach cóngarach do na tithe. Chuaigh siad chuig an sagart. Tháinig siad i dtír fosta ach amach ó na daoine.
Oileáin	Socrú ar an oileán agus roinnt an talaimh: Ochtar de chlann Uí Cholla an chéad dream a shocraigh blianta ina dhiaidh sin agus bhí duine dá mhuintir féin ann, as Mín na Cuinge, agus roinneadh an talamh idir ochtar acu. Ar dhroim bheithígh a chuaigh siad isteach. Iascaireacht is mó a bhíodh acu ach ní raibh mórán eolais acu ar an cheird ar dtús. D’fhoghlaim siad de réir a chéile.
Oileáin	Bhí a lán timpistí ar an oileán, scéal faoi theaghlach ón taobh thoir den oileán a chuaigh amach agus bádh an t-iomlán, thart fá 1929. An t-eolas a bhí ag an sagart faoin timpiste. Stócach beag acu a bhí beo tamall ach a raibh gearradh mór ar a chos aige agus fuair sé bás ina dhiaidh sin. Scéal eile, faoi bhád a bhí amuigh ag iascairacht brádáin le beirt deartháireacha agus beirt chol ceathrair air agus a scoilteadh ina dhá leath le bád de chuid na Sasanach. Fuair siad uilig bás seachas fear amháin, tógadh sa deireadh é. Colceathar de chuid Dinny, Pádraig Ó Colla a bhí ann. Tógadh go Port Rois é.

**Catagóir: Ceirdeanna agus Cothú an Tí**
Fochatagóir	Cur Síos
Iascaireacht	Cuntas ar an oileán ó thús go deireadh. Rudaí a fuarthas ar an oileán a thug le fios do na daoine go raibh daoine ina gcónaí ar an oileán fadó a bhí ag brath ar an fharraige. Fuarthas cloch nach ón oileán é. Clann Mhic Suibhne an chéad dream a chur futhu ar an oileán agus bhí siad beo ar an talamh agus ó phrátaí den chuid is mó. Ní raibh portaigh ar bith ar an oileán ach fuair siad portaigh ar an tír mór, bhí obair chrua acu leis an mhóin a thabhairt chun an oileáin. Bhí áit chruaiche ag achan duine. Bhítí ag déanamh poitín ar an oileán fosta. D’imigh cuid mhór de lucht an oileáin go Meiriceá. Bhíodh cuid mhór iascaireachta ar siúl fosta, iascairacht gliomaigh. Bhí cuid mhór beithígh acu leis an obair throm a dhéanamh, 28 acu, agus dhá uair sa bhliain, ag rabhartach na Féile Pádraig agus rabhartach na Féile Muire san Fhómhar, théadh na beithígh amach ón Chlochán go tír mór i lár an lae le crúba a fháil ansin ar ais chuig an oileán arís ag meán oíche, cailleadh traidhfil acu an dóigh sin fosta. D’fhág an beithíoch deireanach an oileán sna seachtóidí. Ó thaobh cúrsaí creidimh de bhí baint ag Naomh Colm Cille agus ag Naomh Colmán leis an oileán. Chaitheadh na daoine teacht amach go Gort an Choirce le dul chun an Aifrinn, an bád a fháil ón oileán go Machaire Uí Rabhartaigh ar dtús agus ar ais. Bhíodh scoil sna tithe ann gur tógadh an scoil in 1895, thosaigh na daoineag dul 'na scoile agus iad 12 bhliana d’aois agus chuaigh siad faoi láimh an Easpaig agus iad 20 bliain. Bhíodh an scéalaíocht go mór mar chaitheamh aimsire acu. Bhíodh siad ag imirt cártaí agus ag damhsa chomh maith. Thagadh báid ó Thoraigh, Inis Meáin agus Gabhla corr uair chuig na damhsaí dá mbíodh an aimsir maith. Tá athrú mór ar achan rud anois, tá siad uilig imithe go tír mór ach creideann Dinny, é féin, go dtiocfaidh athrú ar rudaí arís.

**Catagóir: An Duine**
Fochatagóir	Cur Síos
An Óige agus Aois	Tógadh thall i Meiriceá é agus tugadh anall chuig an oileán é. Chuaigh sé go Machaire Rabhartaigh ansin le freastal ar an scoil, bhí scoil úr ann nach raibh foscailte ach seachtain nó coicís nuair a tháinig seisean amach ón oileán, cur síos ar an scoil. Bhí seanscoil acu roimhe sin le seomra amháin. Scéal faoi fhear agus a nia as Machaire Rabhartaigh a raibh beithíoch agus carr acu. Bhí siad ag tarraingt ar áit ar a dtugtaí Poll an Raithnigh, míle ón scoil. Ag tarraingt anuas clocha. TÁ BRISEADH SA TÉIP ANSEO, TÁ PÍOSA MEASARTHA DEN SCÉAL CAILLTE. Bhí siad ag obair do chonraitheoir ach sa deireadh thiar thall, ní bhfuair siad airgead ar bith.

Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer