Bealoideasbeo.com
Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge
Fochatagóir |
Cur Síos | |
|---|---|---|
| Na Scoltacha Náisiúnta | Bhí Séamus é féin ar an scoil a bhí ar an oileán. Múinteoir amháin a bhí inti agus bhí an scoil lán. A shaol féin ar an scoil. | |
| Obair | An obair a rinne sé nuair a bhí sé óg, ar dtús bhí sé ar fhostú i dteach i Machaire Uí Rabhartaigh ag clann Mhic Pháidín agus bhí dúil mhór aige ansin. Ag buachailleacht a bhí sé. D’fhreastal sé ar scoil ar tír mór nuair a bhí sé amuigh i Machaire Uí Rabhartaigh, bhí sé ar scoil bheag ar an oileán ar dtús. Ní raibh dúil aige sa scoil amuigh ar tír mór, bhí barraíocht eagla air. A scéalta faoin am a chaith sé ar scoil leis an mháistir. |
|
| Obair | Scáth bhuí i mí Bealtaine agus dódh ne ceilpe. An obair a dhéantaí le seo. |
Fochatagóir |
Cur Síos | |
|---|---|---|
| Iascaireacht | Tá deartháir Shéamuis in Meiriceá go fóill, bhí nia leis ag iascaireacht amuigh in California fosta. Bhí sé ar bhád le beirt fhear as Maigh Eo. Ag iascaireacht gliomach a bhí siad. | |
| Seanchas faoin Iascaireacht | Ag déanamh na bpotaí gliomach iad féin san Earrach le slatacha. Bhí na slatacha le camadh ar dtús. Ní raibh airgead mór a shaothrú ar na gliomaigh. Nuair a bhíodh an séasúr thart, chaití an geimhreadh ag cóiriú na heangacha. Cur síos ar sin agus na uirlisí a bhí á úsáid acu (snáthadán agus mugarlán). | |
| Ainmhithe, Beithígh agus Eallach | Shiúladh siad na beithígh amach an Chlocháin i ndiaidh an rabharta mór Lá Pádraig le hiad a thabhairt go dtí an chearta i nGort an Choirce. Bhíodh rásaí amach an Clochán acu leis na beithígh agus isteach an oileáin arís an oíche sin. Ní raibh gabha ar bith ar an oileán agus thagadh siad amach ag Peadar Beag (Ó Domhnaill) i gCill Ulta nó chuig Mícheál Mac Giolla Chomhaill ar an Ardaí le crúite a chur ar na beithígh. Deir Jimeile gur chaith Peadar seachtain le Cathal (Charlie) Daly nuair a bhí sé ar a sheachnadh sular beireadh air. An oíche ar beireadh ar Chathal agus a rinneadh an spiadóireacht air. | |
| Iascaireacht | Iascaireacht scadán i dTeileann. A thuairimí ar mar a tháinig deireadh le iascaireacht na scadáin. |
Fochatagóir |
Cur Síos | |
|---|---|---|
| Oileáin | Bhí scoth an talaimh acu ar an oileán agus barr ar dóigh, bhí achan rud aibí níos luaithe ná mar a bhí ar tír mór. Tá cuid den chréafóg amuigh leis ar tír mór agus tá a chuid plandaí ag fás go maith. | |
| Comharthaí Aimsire | Comharthaí Aimsire: Comharthaí Gaoithe:- Ruball an chapaill (mare’s tail). Néalta móra bán íseal óna cnoic. Comharthaí óna héin, faoileáin ina luí ar an talamh. Buailteog ar an ghrian, sin fáinne ar an ghrian. Ball gorm ar an ghrian. Dhá bhall ar an ghrian; comhartha go bhfuil aimsir mhaith agus teas iontach ag teacht. Comhartha farraige, an t-uisce ar íochtar ag obair in do éadan agus tú ag iomramh, comhartha stoirme. |
|
| Oileáin | Muintir Inis Bó Finne agus muintir Thoraigh agus an craic a bhíodh acu. Rachadh dream amháin ag an dream eile, bhíódh aifreann ar dtús agus ansin damhsa i rith na hoíche. Ní raibh cead ólachán ar bith a bheith acu, bhí an sagart in a éadan. Ansin dhéanadh siad an rud céanna ar an oileán eile ina dhiaidh sin. An muintearas maith a bhí eatarthu. | |
| Comharthaí Aimsire | Comharthaí aimsire: smúid ar an ghrian, bheadh ceobhrán ann. | |
| Oileáin | Tréigeadh an oileáin sna seascaidí. Measann Séamus gur an scoil is ciontaigh le bánú an oileáin. B’éigean do na scoláirí a theacht amach go tír mór agus fuair siad blas de na rudaí a bhí le fáil amuigh. Ansin lean teaghlach amháin teaghlach eile agus níor fágadh duine ar bith istigh. |
Fochatagóir |
Cur Síos | |
|---|---|---|
| Báid agus Longa | Ag tógáil bád, curraigh, in Inis Bó Finne. An t-adhmad a bhí in úsáid acu. |
Fochatagóir |
Cur Síos | |
|---|---|---|
| Snámh | Bhí léir de na hiascairí nach raibh snámh ar bith acu. |
Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer